ابو القاسم سلطانى
441
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
4 - در استعمال خارج خيسانده 50 گرم در يك ليتر آب جوش ، جهت شستشوى زخمها ، آماسهاى سطحى ، خارش و التهاب دهان مصرف مىشود . امروزه گياه را به عربى اذن الارنب ، آذان الغزال و لسان الكلب و به پارسى سگزبان مىنامند . ( 1 * ) - بلسكى ، حشيشه الافعى Galium aparine L . ( 2 * ) - از جامع المفردات ج 4 ص 109 ( 3 * ) - از جامع مفردات ج 1 ص 17 ( 4 * ) - تلخيص از تذكره 40 ، تحفه 232 و مخزن 510 ( 5 * ) - نفث الدم ، خلط خونى Hemoptisis ( 6 * ) - پزشكىنامه ج 2 ص 774 Code - 1972 طراثيث Cynomorium songaricum Rupr گياهى است به شكل قارچ از خانواده Cynomoriaceae كه محل رويش آن منطقه مديترانه ، سواحل مربوط مصر ، جزيره مالت و شمال افريقا مىباشد و در مصر آن را هالوك ملطا و در ليبى ترتوت ناميده مىشود . گياه انگل ريشه درختان مىباشد ، بدون كلروفيل و برگ ، ساقه گوشتدار به ارتفاع 35 - 15 سانتيمتر به رنگ قرمز تيره با گلهاى بسيار ريز كه مجموعا به شكل قضيب ( آلت جنس نر ) مىباشد . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : گياه را به لاتين Fusellus به انگليسى Malta fungus و به فرانسه Champignon de malt مىنامند كه به معنى قارچ مالت مىباشد و در طب سنتى طراثيث و طرثوث ناميده شده است . رازى ذيل طراثيث مىنويسد : خاصيت آن بندآورنده اسهال و خون مىباشد و بولس گويد اثر درمانى آن مانند گلنار مىباشد و آن داروئى قوى و بندآورنده ريزشها ، خشككننده و مقوى اعضاء مىباشد ( رازى : 1 * ) . چون با شير به جوشانند و آهن سرخشده را در آن فروبرند در خراشيدگى روده موثر مىباشد ( هروى : 2 * ) . قبايل زطّ سيستان آن را هيوز و خيوز مىنامند ( ابو ريحان : 3 * ) ، مفاصل را قوى مىكند در سستى معده و كبد سودمند است و اگر با شير جوشيده بز خورده شود قاعدگى را مرتب مىكند ( ابن سينا : 4 * ) ، طراثيث را زب رباح ( قضيب ميمون ) مىنامند ( اسرائيلى قرطبى : 5 * ) ، رازى گويد خون آمدن از گلو ، رحم ، مقعد و ساير قسمتهاى بدن را قطع مىكند ( ابن بيطار : 6 * ) ، به شيرازى بل شيرين خوانده مىشود و مقدار خوراك آن حدود 5 گرم مىباشد ( انصارى : 7 * ) ، سرخ و سفيد مىباشد . سرخ آن شيرين طعم ، قابض و ماكول و سفيد آن تلخ و غير ماكول است . در سوم گرم و خشك مىباشد قطعكننده و بندآورنده اسهال ، خونريزى ،